Khi chính phủ Mỹ mở cửa trở lại sau thời gian dài đóng cửa, tưởng rằng đó sẽ là dấu hiệu tích cực để thị trường cổ phiếu bật lên. Thực tế, mặc dù lịch sử cho thấy điều đó thường đúng, nhưng hiện tại chúng ta đang chứng kiến diễn biến ngược lại: thị trường đang bán tháo, đặc biệt nhóm cổ phiếu công nghệ. Hãy cùng phân tích sâu để hiểu vì sao.
1. Tín hiệu tốt từ lịch sử – và kỳ vọng cho cuối năm
Theo phân tích của LPL Financial về 20 lần đóng cửa ngân sách từ năm 1976, chỉ số S&P 500 thường tăng mạnh trong 1 – 3 tháng sau khi có quyết định giải quyết đóng cửa. Hơn thế nữa, kể từ năm 2000, tháng 11 được xem là tháng tốt nhất trong năm cho S&P 500, và tháng 12 thường được củng cố bởi sự hồi phục cuối năm gọi là “Santa Claus rally”.
Với thông tin này, một số nhà đầu tư đã kỳ vọng thị trường sẽ “nối tiếp” đợt tăng vào cuối năm. Sau khi chính phủ mở cửa, áp lực kinh tế do hơn 1 triệu công chức liên bang mất lương đã giảm – một phần rủi ro lớn đã được giải tỏa.
Vậy nhưng, thay vì tăng, cổ phiếu lại quay đầu giảm. Điều gì đang diễn ra?
2. Nỗi lo bong bóng AI đè nặng lên nhóm công nghệ
Một trong những lý do chủ chốt khiến thị trường “không vui” là sự hoài nghi ngày càng tăng với ngành AI – đặc biệt khi việc đầu tư thêm cơ sở dữ liệu, trung tâm dữ liệu, thiết bị, chip… tăng mạnh nhưng doanh thu tương ứng có thể chưa theo kịp.
Ví dụ: cổ phiếu NVDA (Nvidia Corporation) từng tăng rất mạnh nhưng gần đây đã giảm khoảng 7% trong tuần trước khi bài viết được đăng. Công ty Palantir Technologies thì dù báo cáo lợi nhuận vượt kỳ vọng và nâng triển vọng cả năm, vẫn bị bán tháo tới ~8%.
Tình trạng “giá cao – kỳ vọng lớn” đang được nhìn nhận là rủi ro: công ty đầu tư hàng trăm tỉ USD để xây dựng hạ tầng AI, nhưng thời gian tới lợi nhuận thực sự có thể bị trì hoãn.
Đối với nhà đầu tư, câu hỏi đặt ra là: liệu khoản đầu tư lớn vào AI có đang tạo ra bong bóng? Nếu câu trả lời nghiêng về “có khả năng”, thì nhóm cổ phiếu công nghệ (vốn dẫn dắt cả thị trường) có thể bị ảnh hưởng sâu.
3. Hy vọng được cắt giảm lãi suất đang mờ dần
Một động lực lớn khác cho thị trường năm nay chính là kỳ vọng rằng Federal Reserve (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất vào tháng 12 – điều giúp môi trường đầu tư trở nên “rộng cửa” hơn. Tuy nhiên, dữ liệu kinh tế bị gián đoạn do chính phủ đóng cửa đã làm suy yếu niềm tin đó.
Cụ thể: Các báo cáo về lạm phát và thị trường lao động – vốn là xung lực quan trọng cho quyết định của Fed – bị trì hoãn hoặc có thể không được công bố. Nhà Trắng gợi ý rằng dữ liệu tháng 10 có thể không bao giờ được phát hành.
Trong khi đó, các số liệu tư nhân chỉ ra rằng thị trường lao động có thể đã suy yếu hơn dự kiến. Điều này làm tăng quan ngại phía những người muốn Fed “chậm lại” trong việc cắt lãi vì lo rằng lạm phát có thể vẫn cao, hoặc nền kinh tế chưa đủ mạnh.
Hệ quả: xác suất cắt giảm lãi suất trong tháng 12 được thị trường “đo” chỉ khoảng 47% – giảm mạnh so với ~96% một tháng trước đó.
Với kỳ vọng này bị lung lay, thì một phần động lực lớn cho cổ phiếu – đặc biệt nhóm tăng trưởng – bị giảm sút.
4. Kết hợp lại – “được mùa” nhưng tâm lý không ủng hộ
Thật trớ trêu: dù lịch sử và lý thuyết kỹ thuật nói rằng tình hình đang thuận lợi (shutdown kết thúc + bước vào mùa tốt cho cổ phiếu), nhưng thực tế lại ngược lại vì tâm lý nhà đầu tư đang bị chi phối bởi lo sợ và bất ổn.
Khi nhóm công nghệ bị bán tháo vì sợ bong bóng AI và lãi suất không giảm như kỳ vọng, thị trường rộng lớn hơn cũng chịu ảnh hưởng. Và mặc dù chính phủ hoạt động trở lại – loại bỏ một “rủi ro” rõ ràng – nhưng các ẩn số lớn hơn (dữ liệu kinh tế, định giá công nghệ, lãi suất) đang làm cho nhà đầu tư chọn “bán trước rồi hỏi lại sau”.
Một điều cần lưu ý: nếu diễn biến dữ liệu kinh tế hoặc quyết định lãi suất đảo chiều – ví dụ, nếu Fed công bố cắt giảm lãi suất mạnh hơn hoặc các công ty công nghệ thực sự tạo ra doanh thu đột phá từ AI – thì thị trường có thể hồi phục mạnh. Nhưng hiện tại, nhà đầu tư đang trên “chế độ chờ”.
5. Bài học dành cho nhà đầu tư cá nhân
-
Đừng chỉ nhìn lịch sử, hãy nhìn tâm lý thị trường: Dù “mùa đông” chứng khoán theo lịch sử là tốt, nhưng nếu tâm lý là tiêu cực và rủi ro đang được đánh giá cao, vẫn có thể xảy ra giảm giá.
-
Rủi ro công nghệ và định giá: Nếu bạn đầu tư vào nhóm cổ phiếu tăng trưởng, đặc biệt công nghệ/AI, hãy chắc rằng bạn hiểu khả năng “kỳ vọng lớn – thực tế có thể không như vậy”.
-
Lãi suất và dữ liệu là then chốt: Với một Fed còn “lưỡng lự”, nhà đầu tư cần theo sát dữ liệu lạm phát, lao động, GDP… vì chúng quyết định “khí hậu” đầu tư.
-
Tập trung vào chất lượng và dòng tiền thực: Trong bối cảnh định giá có thể bị “thổi”, những doanh nghiệp có dòng tiền vững chắc, mô hình kinh doanh rõ ràng sẽ ít rủi ro hơn.
-
Sẵn sàng cho bất ngờ: Nếu dữ liệu tốt hơn kỳ vọng hoặc Fed đưa ra chính sách mạnh hơn, thị trường có thể bật lại. Ngược lại, nếu dữ liệu xấu hoặc trễ thêm, rủi ro tiếp diễn. Hãy có kế hoạch trước.
Kết luận
Đợt đóng cửa chính phủ đã khép lại – một tín hiệu mà lịch sử cho là thuận lợi cho thị trường chứng khoán. Thế nhưng, khi nhà đầu tư quay lại nhìn sang những vấn đề lớn hơn như: liệu đầu tư AI có đang tạo ra bong bóng? liệu Fed có còn khả năng và động lực để cắt giảm lãi suất? và dữ liệu kinh tế bị trì trệ khiến mọi thứ thiếu rõ ràng – thì việc “bán trước hỏi lại sau” trở nên dễ hiểu.
Cuối năm vẫn có thể là thời điểm tốt cho cổ phiếu – nhưng không phải năm nào lịch sử cũng lặp lại hoàn toàn trong tâm lý và môi trường. Như mọi lần, không phải chỉ “mùa” mà còn là “mood” của thị trường quyết định.



