Thị trường tài chính Mỹ gần đây chứng kiến những động thái can thiệp đáng chú ý của Bộ Tài chính Mỹ nhằm ổn định đồng USD, đồng yen và thị trường trái phiếu chính phủ dài hạn. Tuy nhiên, theo Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management, những biện pháp này có thể không giải quyết được vấn đề cốt lõi mà nền kinh tế Mỹ đang đối mặt.
Ngược lại, chính việc Washington phải can thiệp có thể đang phát đi một tín hiệu quan trọng: thị trường trái phiếu Mỹ ngày càng khó hấp thụ lượng nợ khổng lồ mà chính phủ phát hành.
Và nếu vấn đề này tiếp tục kéo dài, vàng có thể trở thành một trong những tài sản hưởng lợi lớn nhất.
Hai lần can thiệp đáng chú ý
Theo Adrian Day, hai sự kiện gần đây đặc biệt đáng chú ý. Một là động thái liên quan đến đồng yen vào cuối tháng 7. Hai là chương trình mua lại trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài được Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent công bố vào cuối tháng 8.
Điểm chung của cả hai biện pháp là chúng nhằm giảm áp lực trên các thị trường tài chính quan trọng.
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế lại khá hạn chế.
Sau khi đồng yen được hỗ trợ, tác động lên tỷ giá chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Tương tự, việc Bộ Tài chính Mỹ tăng cường mua lại trái phiếu dài hạn cũng chưa tạo ra sự thay đổi mang tính căn bản đối với thị trường.
Day cho rằng chính điều này mới là vấn đề đáng quan tâm.
Nếu một biện pháp can thiệp được thực hiện để giải quyết một vấn đề cấu trúc nhưng chỉ tạo ra hiệu ứng trong thời gian ngắn, thị trường sẽ bắt đầu đặt câu hỏi: vấn đề thực sự nằm ở đâu?
4 tỷ USD không phải con số quá lớn
Một trong những điểm được chú ý trong kế hoạch của Bộ Tài chính Mỹ là việc tăng quy mô chương trình mua lại trái phiếu dài hạn.
Nhưng theo Day, nếu chỉ xét riêng con số khoảng 4 tỷ USD, đây không phải một lượng tiền quá lớn so với quy mô khổng lồ của thị trường Treasury.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở cách chương trình được công bố.
Bộ trưởng Bessent không chỉ đơn thuần tiếp tục chương trình mua lại trái phiếu vốn đã tồn tại từ thời chính quyền trước, mà còn nhấn mạnh việc quy mô chương trình sẽ được tăng lên ít nhất gấp đôi.
Theo Day, từ “ít nhất” mới là điểm đáng chú ý.
Điều đó có nghĩa là 4 tỷ USD không nhất thiết phải là giới hạn cuối cùng. Nếu thị trường tiếp tục gặp khó khăn, quy mô can thiệp hoàn toàn có thể được mở rộng.
Vấn đề nằm ở chỗ: nếu phải liên tục mở rộng chương trình để duy trì sự ổn định, điều đó lại cho thấy thị trường đang có vấn đề sâu hơn.
Mỹ đang thiếu người mua trái phiếu
Theo Day, vấn đề lớn nhất của thị trường Treasury không phải đơn giản là thanh khoản.
Đối với trái phiếu kỳ hạn 10 đến 30 năm, Mỹ đang phải đối mặt với tình trạng nguồn cung ngày càng lớn trong khi số lượng người mua truyền thống có xu hướng giảm.
Chính phủ Mỹ cần liên tục phát hành trái phiếu để tài trợ cho thâm hụt ngân sách. Nhưng khi lượng cung tăng nhanh hơn nhu cầu, chính phủ phải chấp nhận mức lợi suất cao hơn để thu hút nhà đầu tư.
Đây là một vòng luẩn quẩn.
Lợi suất cao hơn đồng nghĩa chi phí trả lãi của chính phủ tăng lên. Chi phí lãi vay tăng lại khiến thâm hụt ngân sách lớn hơn, buộc chính phủ phải tiếp tục vay thêm tiền.
Day cho rằng đây mới là vấn đề cơ bản mà những chương trình can thiệp ngắn hạn không thể dễ dàng giải quyết.
Vì sao mua lại trái phiếu không làm giảm nguồn cung?
Một điểm đáng chú ý khác là chương trình mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ không đồng nghĩa với việc tổng lượng nợ chính phủ trên thị trường giảm xuống.
Khi Treasury mua lại trái phiếu dài hạn, chính phủ đồng thời có thể phát hành thêm trái phiếu kỳ hạn ngắn.
Do đó, tổng lượng nợ cần được thị trường hấp thụ không nhất thiết giảm.
Mục tiêu chính của chương trình là hỗ trợ thanh khoản và quản lý cấu trúc kỳ hạn của nợ, chứ không giải quyết tận gốc tình trạng thâm hụt ngân sách.
Đây là lý do Day cho rằng thị trường không nên chỉ nhìn vào con số vài tỷ USD mua lại trái phiếu. Điều quan trọng hơn là xu hướng dài hạn: Mỹ vẫn phải vay thêm và vẫn cần tìm người mua cho lượng trái phiếu ngày càng lớn.
Những người mua truyền thống đang thay đổi
Một yếu tố khác khiến thị trường Treasury chịu áp lực là sự thay đổi trong cơ cấu người nắm giữ trái phiếu Mỹ.
Day nhắc tới Nga, quốc gia đã gần như bị loại khỏi hệ thống tài chính bằng USD sau các lệnh trừng phạt liên quan đến cuộc chiến Ukraine.
Trung Quốc cũng đã giảm lượng nắm giữ Treasury trong nhiều năm.
Trong khi đó, Nhật Bản – một trong những chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ – cũng từng bán trái phiếu Mỹ trước khi Washington tiến hành các biện pháp can thiệp liên quan đến đồng yen.
Điều này tạo ra một câu hỏi lớn: nếu các nhà đầu tư nước ngoài truyền thống không còn muốn mua Treasury với tốc độ trước đây, ai sẽ hấp thụ lượng cung ngày càng tăng?
Nếu khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài không đủ sức mua, áp lực cuối cùng có thể chuyển sang chính hệ thống tiền tệ Mỹ.
Đây lại là câu chuyện cực kỳ tích cực đối với vàng
Thoạt nhìn, lợi suất trái phiếu tăng và đồng USD mạnh thường là tin xấu đối với vàng.
Vàng không tạo ra dòng tiền định kỳ như trái phiếu. Vì vậy, khi lợi suất thực tăng, chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng cũng tăng.
Tuy nhiên, Day nhìn vấn đề từ góc độ khác.
Ông cho rằng việc chính phủ Mỹ phải can thiệp vào thị trường trái phiếu không đơn thuần là một hành động thể hiện sức mạnh. Nó có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang xuất hiện điểm yếu.
Nói cách khác, bản thân sự can thiệp chính là tín hiệu.
Nếu Mỹ không thể bán trái phiếu với mức lợi suất đủ thấp để kiểm soát chi phí vay, cuối cùng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ có thể phải đóng vai trò lớn hơn trong việc hỗ trợ thị trường.
Điều đó có thể dẫn đến các chính sách tương tự nới lỏng định lượng, mua trái phiếu hoặc những hình thức kiểm soát lợi suất khác.
Và nếu lượng tiền trong hệ thống tăng lên trong khi nợ chính phủ tiếp tục phình to, sức ép giảm giá đối với USD có thể gia tăng.
Đây chính là môi trường thuận lợi đối với vàng.
Vàng điều chỉnh không có nghĩa xu hướng dài hạn đã kết thúc
Vàng gần đây đã trải qua một đợt tăng rất mạnh, vì vậy một nhịp điều chỉnh là điều không quá bất ngờ.
Day lưu ý rằng khi một tài sản tăng khoảng 14 – 15% chỉ trong một tháng, nhà đầu tư thường sẽ xuất hiện nhu cầu chốt lời.
Bên cạnh đó, bài phát biểu của Kevin Warsh tại Jackson Hole cũng tạo thêm lý do để thị trường chốt lời sau đợt tăng mạnh.
Các yếu tố như giá dầu tăng và đồng USD phục hồi cũng gây sức ép lên vàng trong ngắn hạn.
Nhưng theo Day, những biến động đó không làm thay đổi câu hỏi quan trọng nhất: Mỹ sẽ giải quyết bài toán nợ và tìm người mua trái phiếu như thế nào?
Nếu câu hỏi này chưa có lời giải, vàng vẫn có một nền tảng hỗ trợ đáng kể.
Vàng có thể hưởng lợi từ chính điểm yếu của hệ thống
Điều đáng chú ý trong lập luận của Adrian Day là ông không cho rằng vàng tăng đơn giản vì lạm phát hoặc bất ổn địa chính trị.
Câu chuyện lớn hơn nằm ở cấu trúc tài chính của Mỹ.
Chính phủ Mỹ đang phải đối mặt với nợ cao, thâm hụt lớn và nhu cầu phát hành thêm trái phiếu. Trong khi đó, một số nhóm nhà đầu tư truyền thống không còn hấp thụ Treasury như trước.
Nếu Mỹ không thể cắt giảm chi tiêu đủ mạnh và cũng không thể tăng thuế đủ lớn để giải quyết vấn đề, áp lực cuối cùng có thể chuyển sang chính sách tiền tệ.
Khi đó, Fed có thể phải can thiệp sâu hơn vào thị trường trái phiếu.
Điều này có thể tạo ra một nghịch lý: những biện pháp được triển khai nhằm bảo vệ thị trường trái phiếu và đồng USD lại có thể trở thành động lực thúc đẩy nhu cầu vàng.
Vì vậy, với Day, những lần can thiệp gần đây của Mỹ không nhất thiết là dấu hiệu cho thấy hệ thống đang mạnh lên. Chúng có thể phản ánh rằng hệ thống đang chịu áp lực ngày càng lớn.
Và nếu áp lực nợ của Mỹ tiếp tục gia tăng, vàng – một tài sản không phụ thuộc vào khả năng thanh toán của bất kỳ chính phủ nào – có thể tiếp tục được hưởng lợi trong dài hạn.
Như Day nhận định, thị trường có thể phản ứng tiêu cực với vàng trong ngắn hạn khi USD và lợi suất tăng. Nhưng nếu nhìn xa hơn, chính sự cần thiết phải can thiệp mới là điều đáng chú ý.
Can thiệp có thể giúp thị trường ổn định trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng phơi bày những điểm yếu bên dưới. Và đối với vàng, đó có thể là một tín hiệu đặc biệt tích cực.



