Trong bối cảnh giá dầu thô đang chịu áp lực suy giảm mạnh, có vẻ khó hiểu khi hai tập đoàn hàng đầu ngành năng lượng là Chevron và Exxon quyết định tăng sản lượng trong khi phần lớn nhà đầu tư đang e ngại. Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ vào cách họ vận hành và tầm nhìn dài hạn, quyết định này lại bắt đầu có lý.
1. Tình hình hiện tại: giá dầu giảm – nhưng sản lượng vẫn tăng
Giá dầu thô tương lai ở New York diễn biến ảm đạm – đã giảm khoảng 18% trong năm nay. Ở thị trường London, dầu Brent cũng đã mất khoảng 14% giá trị. Trong bối cảnh đó, việc Chevron công bố kế hoạch tăng sản lượng dầu – khí lên tới 3% mỗi năm đến năm 2030, và Exxon đặt mục tiêu tăng khoảng 18% trong 5 năm tới, là thông tin gây chú ý.
Điều này khiến nhà đầu tư tự hỏi: tại sao lại “bơm ga” sản lượng khi giá dầu lại có xu hướng đi xuống? Liệu đây là dấu hiệu lạc quan quá mức – hay đơn giản là điều chỉnh chiến lược đáp ứng tình hình mới?
2. Chiến lược dài hạn và ưu thế của “ông lớn”
Một trong những lý do then chốt là cả Chevron và Exxon là những công ty tích hợp lớn (“integrated energy companies”) – họ không chỉ khai thác dầu mà còn tinh chế, hóa dầu và có mạng lưới quốc tế rộng. Điều này giúp họ có “độ đệm” tốt hơn khi giá dầu thấp vì phần gia giá từ hóa dầu và tinh chế có thể hỗ trợ khi khai thác đơn thuần gặp khó. Ông Simon Wong – Quản lý Danh mục tại Gabelli Funds – nói: “Họ là những tên tuổi có ngân sách mạnh và đang nghĩ xa 20 – 30 năm.”
Thêm vào đó, cả hai công ty đã thực hiện các thương vụ mua lại nhằm củng cố lợi thế dài hạn: Exxon mua Pioneer Natural Resources, và Chevron mua Hess Corporation – giúp mở rộng vị thế tại các khu vực dầu khí tiềm năng như vùng Permian Basin (Texas) và Guyana.
Vùng Permian Basin được xem là nơi “vừa khai thác nhanh, chi phí thấp” – phù hợp cho các dự án chu kỳ ngắn, giúp họ đáp ứng được khi giá thấp và có thể giữ vững sản lượng.
3. Vì sao tăng sản lượng khi giá đang giảm?
Có ba yếu tố lớn:
a) Tầm nhìn chu kỳ dài
Chevron và Exxon nhìn vào bức tranh chung: nhu cầu năng lượng toàn cầu dù đang có áp lực nhưng theo dự báo từ International Energy Agency (IEA) vẫn sẽ tăng đến giữa thập kỷ 2050. Họ hiểu rằng khai thác dầu-khí là ngành có chu kỳ vốn lớn, thời gian sinh lời kéo dài – nên thay vì phản ứng ngay với giá dầu “ngắn hạn”, họ đặt cược vào những dự án sẽ hiệu quả trong dài hạn.
b) Lợi thế chi phí và quy mô
Các công ty lớn như Chevron và Exxon có lợi thế quy mô, công nghệ khai thác tiên tiến và mạng lưới sản xuất tinh chế hỗ trợ. Họ có thể duy trì khai thác khi giá thấp hơn các đối thủ nhỏ. Theo một nhà phân tích, “những công ty có túi tiền lớn sẽ chiếm thị phần trong khi các tay yếu bị loại khỏi thị trường.”
c) Chuẩn bị cho thời điểm giá phục hồi
Mặc dù hiện tại giá dầu đang giảm, Chevron và Exxon có vẻ đang “lấp đầy kho” để khi giá phục hồi, họ sẽ có lợi thế mạnh mẽ hơn. Trong khi nhiều công ty co lại sản lượng để tránh rủi ro, “ông lớn” lại mở rộng – đây có thể là chiến lược ưu tiên tăng thị phần và lợi nhuận khi thị trường đảo chiều.
4. Rủi ro và câu hỏi đối với nhà đầu tư
Dĩ nhiên, không phải mọi điều đều là suôn sẻ:
-
Rủi ro giá dầu tiếp tục giảm: Nếu giá dầu không phục hồi hoặc còn giảm sâu, việc tăng sản lượng có thể làm biên lợi nhuận bị ảnh hưởng nặng bởi chi phí cố định cao.
-
Phản ứng của nhà đầu tư: Nhà đầu tư có thể đặt nghi vấn: “Tăng sản lượng khi giá thấp” có phải là hành động mạo hiểm hay không? Trên thực tế, giá dầu đang giảm khoảng 18% trong năm nay.
-
Áp lực từ quy định và chuyển đổi năng lượng: Dù nhu cầu dầu vẫn tăng theo IEA, nhưng xu hướng chuyển sang năng lượng tái tạo, điện hoá xe hơi (EV) cũng đặt ra thách thức dài hạn. Nếu nhu cầu dầu bị ảnh hưởng mạnh, thì chiến lược tăng sản lượng có thể gặp khó.
-
Chiến lược tài chính và lợi nhuận cổ đông: Các công ty vẫn cần tạo dòng tiền và lợi nhuận để trả cổ tức, mua lại cổ phiếu và giữ mong đợi từ nhà đầu tư. Việc tăng sản lượng trong môi trường giá thấp có thể làm giảm biên lợi nhuận và khiến nhà đầu tư quay lưng.
5. Gợi ý cho nhà đầu tư
-
Xem xét vị thế công ty: Nếu bạn đầu tư cổ phiếu ngành năng lượng, chú ý các công ty có chuỗi giá trị tích hợp (khai thác + tinh chế + hóa dầu) vì họ có “tấm khiên” tốt hơn khi giá dầu biến động.
-
Đánh giá chi phí khai thác và khu vực hoạt động: Khu vực như Permian Basin đang được khai thác hiệu quả và có chi phí thấp hơn so với nhiều nơi khác – đây là lợi thế lớn.
-
Có quan điểm dài hạn: Nếu bạn tin rằng nhu cầu năng lượng hóa thạch vẫn ở mức cao trong vài thập kỷ tới, thì việc đầu tư vào các công ty như Chevron và Exxon có thể hợp lý. Tuy nhiên, nếu bạn thiên về xu hướng năng lượng tái tạo, hãy cân nhắc rủi ro.
-
Theo dõi biến động giá dầu và chi phí: Bởi ngay cả khi sản lượng tăng, chi phí khai thác, vận hành, và xử lý môi trường vẫn là yếu tố quyết định.
-
Đa dạng hóa danh mục: Như mọi ngành có rủi ro riêng, đầu tư năng lượng nên là một phần trong danh mục, không nên toàn bộ. Khi giá dầu biến động mạnh, cổ phiếu khác có thể hoạt động tốt hơn.
6. Kết luận
Việc Chevron và Exxon tuyên bố tăng sản lượng trong khi giá dầu đang giảm có vẻ nghịch lý – nhưng thật ra là một chiến lược có tầm nhìn dài hạn và dựa trên lợi thế quy mô, chuỗi giá trị tích hợp, cùng dự báo nhu cầu năng lượng trong tương lai. Đối với nhà đầu tư, đây vừa là cơ hội vừa là thử thách: cơ hội vì bạn có thể chọn đúng công ty có lợi thế, thử thách vì bạn phải chấp nhận rủi ro từ biến động giá dầu, xu hướng năng lượng mới, và các chi phí phát sinh.
Nếu bạn muốn, mình có thể so sánh chiến lược của Chevron/Exxon với một công ty dầu khí nhỏ hơn để thấy rõ khác biệt – bạn muốn không?



