Trung Quốc mua vàng kỷ lục từ Nga: Giao dịch lớn nhất trong lịch sử và ý nghĩa chiến lược
Trong tháng 11/2025, Trung Quốc đã mua vàng trị giá khoảng 961 triệu USD từ Nga, phá vỡ mọi kỷ lục trước đây trong giao dịch song phương vàng giữa hai quốc gia. Đây được xem là một bước ngoặt quan trọng không chỉ với thị trường vàng thế giới mà còn đối với các chiến lược dự trữ ngoại hối và địa chính trị tài chính toàn cầu.
Dữ liệu hải quan cho thấy lượng vàng xuất khẩu sang Trung Quốc trong tháng 11 đạt 961 triệu USD – mức cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử giao dịch vàng giữa hai nước. Trước đó, trong tháng 10/2025, con số này cũng đã ở mức kỷ lục 930 triệu USD, cho thấy một đà mua vào mạnh và liên tục.
1. Con số và so sánh với lịch sử giao dịch
Theo số liệu thống kê, trong 11 tháng đầu năm 2025, Trung Quốc đã nhập khẩu vàng trị giá khoảng 1,9 tỷ USD từ Nga – gần gấp 9 lần giá trị cùng kỳ năm trước, khi con số này chỉ đạt khoảng 223 triệu USD. Điều này phản ánh sự tăng vọt đột biến trong thương mại vàng giữa Bắc Kinh và Moscow.
Một điểm đáng chú ý là trước năm 2025, vàng xuất khẩu sang Trung Quốc từ Nga gần như không đáng kể. Tuy nhiên, năm nay, đặc biệt là trong hai tháng cuối năm, khối lượng và giá trị giao dịch đã tăng lên theo cấp số nhân, tạo nên một bước ngoặt đối với dòng chảy kim loại quý toàn cầu.
2. Động lực đằng sau việc mua vàng của Trung Quốc
a) Tăng dự trữ vàng và giảm phụ thuộc vào USD
Một trong những động lực chính khiến Trung Quốc mua vàng lớn như vậy là chính sách tăng dự trữ vàng quốc gia nhằm giảm phụ thuộc vào đồng đôla Mỹ (USD) trong dự trữ ngoại hối. Bằng cách tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ, Bắc Kinh hy vọng củng cố vị thế tài chính quốc gia, giảm rủi ro liên quan tới biến động tỷ giá USD và tăng sức mạnh đòn bẩy trong thanh toán quốc tế.
Chính sách này càng được thúc đẩy trong bối cảnh các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Nga khiến nhiều hoạt động thương mại truyền thống bằng USD trở nên khó khăn, đẩy hai nền kinh tế này tìm kiếm các phương thức giao dịch khác, trong đó có vàng.
b) Nga chuyển hướng xuất khẩu vàng
Nga, nước có sản lượng vàng lớn nhất thế giới, đã điều chỉnh chiến lược xuất khẩu sau các biện pháp trừng phạt của phương Tây, hướng nhiều hơn sang các đối tác như Trung Quốc. Trong bối cảnh các thị trường phương Tây bị hạn chế do rủi ro pháp lý và thanh toán, Trung Quốc trở thành điểm đến hấp dẫn cho xuất khẩu kim loại quý từ Nga.
Điều này cũng phản ánh quan hệ kinh tế – chính trị ngày càng gần gũi giữa hai quốc gia, khi Moscow sử dụng nguồn vàng như một công cụ tài chính để duy trì dòng thu ngoại tệ bất chấp các lệnh cấm vận từ phương Tây.
3. Ý nghĩa đối với thị trường vàng toàn cầu
a) Tăng sức hấp dẫn của vàng như tài sản trú ẩn
Hoạt động mua vàng kỷ lục này một lần nữa nhấn mạnh vai trò của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn và công cụ dự trữ chiến lược, đặc biệt trong bối cảnh lạm phát kéo dài và sự bất ổn địa chính trị, cùng với những biến động trên thị trường tiền tệ toàn cầu.
Mặc dù giá vàng đã trải qua nhiều biến động trong năm 2025 với xu hướng đi ngang hoặc điều chỉnh tại một số thời điểm, như lúc giá đi ngang trước kỳ họp Fed, thì các động thái mua vàng lớn bởi các quốc gia lại hỗ trợ tâm lý thị trường.
b) Tác động tới giá và cung cầu vàng
Việc Trung Quốc mua số lượng lớn vàng từ Nga, đặc biệt giá trị gần 1 tỷ USD chỉ trong một tháng, có thể tác động mạnh đến cân bằng cung cầu vàng trên thị trường quốc tế. Khi một lượng lớn kim loại quý chuyển từ nguồn sản xuất sang dự trữ quốc gia, nguồn cung dành cho các nhà đầu tư và quỹ ETF giảm xuống, tạo áp lực tăng giá.
Thực tế trong những tuần gần đây, giá vàng thế giới đã lập đỉnh mới, có thời điểm chạm gần 4.400 USD/ounce, kéo theo giá vàng trong nước cũng tăng mạnh.
4. Quan hệ chiến lược Trung – Nga và sự phi đô la hóa
Việc giao dịch vàng kỷ lục diễn ra trong bối cảnh mối quan hệ kinh tế và chính trị giữa Trung Quốc và Nga ngày càng sâu sắc, nhất là khi cả hai nước đều chịu áp lực từ các biện pháp trừng phạt bởi phương Tây. Đối với Nga, việc bán vàng cho Trung Quốc là một cách để duy trì dòng thu ngoại tệ ổn định; còn với Trung Quốc, việc tích trữ vàng là một phương thức để củng cố tài sản quốc gia mà không phụ thuộc vào hệ thống tài chính do Mỹ và phương Tây thống trị.
Kinh nghiệm lịch sử cho thấy khi các quốc gia tăng cường mua vàng, điều này thường phản ánh cả rủi ro địa chính trị tăng cao và mong muốn giảm tỷ lệ dự trữ bằng USD – vốn chiếm tỷ trọng lớn trong các kho dự trữ ngoại hối truyền thống. Mục tiêu lâu dài là hướng tới một hệ thống tài chính đa cực hơn, nơi vai trò của đồng USD không còn chiếm ưu thế tuyệt đối.
5. Nhìn từ góc độ kinh tế vĩ mô: Dự trữ an toàn và rủi ro hệ thống
a) Vàng như tài sản đối trọng rủi ro
Trong môi trường kinh tế hiện nay, với các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục điều chỉnh lãi suất, cùng với kỳ vọng giảm lãi suất trong năm tới, vàng tiếp tục nổi lên như một tài sản đối trọng rủi ro (hedge) hiệu quả. Tình hình này đã khiến nhiều nhà đầu tư tài chính cá nhân và tổ chức tìm đến vàng để bảo toàn tài sản.
b) Áp lực giảm phụ thuộc vào hệ thống thanh toán bằng USD
Thế giới đang chứng kiến một xu hướng dài hạn là giảm sự phụ thuộc vào hệ thống thanh toán bằng USD, mà vàng một phần đóng vai trò chiến lược trong quá trình này. Bằng cách tích trữ vàng thay vì giữ tài sản ngoại hối bằng USD, các quốc gia như Trung Quốc đang giảm rủi ro tiền tệ liên quan đến biến động tỷ giá và các biện pháp trừng phạt.
Vàng từ lâu được coi là “tiền thật” – không chịu rủi ro tín dụng, không thể bị phá giá bằng các biện pháp in tiền như tiền tệ – điều này đặc biệt quan trọng trong các giai đoạn biến động kinh tế và tài chính toàn cầu.
6. Dự báo và triển vọng tương lai
a) Triển vọng giá vàng
Với các yếu tố như tích trữ quốc gia tăng, giảm phụ thuộc USD, và bối cảnh kinh tế vĩ mô còn nhiều bất định, triển vọng giá vàng trong năm 2026 vẫn được nhiều chuyên gia đánh giá tích cực. Một số dự báo kỳ vọng giá vàng có thể duy trì ở mức cao và tiệm cận các mốc kỷ lục mới nếu hành vi mua vào từ các quốc gia lớn tiếp tục.
b) Tầm nhìn chiến lược cho thị trường tài chính toàn cầu
Việc Trung Quốc mua vàng kỷ lục từ Nga là một phần của xu hướng lớn hơn: dịch chuyển dự trữ an toàn sang tài sản phi tiền tệ và tái định hình cán cân quyền lực tài chính toàn cầu. Nếu xu hướng này lan rộng sang các nước khác, vàng có thể đóng vai trò ngày càng quan trọng trong hệ thống dự trữ quốc tế, giảm dần vai trò độc quyền của đồng USD và hình thành cấu trúc tài sản toàn cầu đa dạng hơn.
7. Kết luận
Bước mua vàng trị giá gần 1 tỷ USD trong một tháng từ Nga của Trung Quốc không chỉ là một giao dịch thương mại lớn, mà còn là biểu tượng chiến lược của sự thay đổi trong chính sách dự trữ quốc gia và thanh toán quốc tế. Việc gia tăng mạnh mẽ dòng chảy vàng sang Trung Quốc phản ánh nhận thức về chức năng bảo toàn giá trị lâu dài và an ninh tài chính của vàng trong bối cảnh biến động kinh tế – chính trị toàn cầu.
Trong trung và dài hạn, động thái này có thể có tác động sâu rộng tới thị trường vàng, chính sách tiền tệ quốc tế và cấu trúc dự trữ tài sản toàn cầu, mở ra một chương mới cho vai trò của vàng trong thế kỷ 21.



