Dù chỉ số S&P 500 và Nasdaq liên tục lập đỉnh mới, bên dưới bề mặt của thị trường chứng khoán Mỹ đang xuất hiện một thực tế rất khác: phần lớn cổ phiếu không thực sự tăng cùng thị trường. Một bài phân tích mới cho thấy hơn một nửa số cổ phiếu Mỹ hiện đã giao dịch dưới đường trung bình động 200 ngày, một tín hiệu kỹ thuật mà trong nhiều giai đoạn trước đây thường gắn liền với thị trường suy yếu hoặc thậm chí thị trường giá xuống.
Điều khiến giới đầu tư bối rối là nghịch lý này đang xảy ra đúng vào lúc các chỉ số lớn vẫn liên tục đi lên. Khoảng 51,3% cổ phiếu trên thị trường hiện nằm dưới đường trung bình 200 ngày của chính chúng. Đây là một chỉ báo rất quan trọng trong phân tích kỹ thuật vì nó phản ánh xu hướng dài hạn của cổ phiếu. Khi giá nằm trên đường này, cổ phiếu thường được xem là đang trong xu hướng tăng khỏe mạnh. Ngược lại, nếu nằm dưới, điều đó cho thấy động lượng dài hạn đã suy yếu.
Nói cách khác, thị trường hiện tại đang tạo ra cảm giác tích cực trên bề mặt, nhưng bên dưới lại là một bức tranh kém lạc quan hơn nhiều.
Nguyên nhân chính nằm ở cấu trúc của các chỉ số chứng khoán Mỹ hiện nay. Những cổ phiếu vốn hóa cực lớn như Nvidia, Microsoft, Apple, Amazon hay Meta Platforms đang chiếm tỷ trọng quá lớn trong S&P 500 và Nasdaq. Chỉ cần nhóm cổ phiếu này tăng mạnh, toàn bộ chỉ số có thể tiếp tục lập đỉnh dù phần lớn thị trường không đi lên cùng.
Đợt phục hồi gần đây của Phố Wall thậm chí được thúc đẩy bởi số lượng cổ phiếu ít nhất trong lịch sử hiện đại. UBS cho biết số cổ phiếu thực sự đóng góp đáng kể vào mức tăng của chỉ số đã giảm xuống chỉ còn khoảng 42 mã, thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 100 cổ phiếu thường thấy trong nhiều thập kỷ trước đây.
Điều này tạo ra một thị trường “hai tầng”.
Ở tầng trên là nhóm cổ phiếu AI và công nghệ vốn hóa lớn liên tục được dòng tiền săn đón. Các nhà đầu tư xem đây là nơi có tăng trưởng lợi nhuận rõ ràng nhất trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn. Nvidia tiếp tục hưởng lợi từ cơn sốt AI, Microsoft tăng trưởng nhờ điện toán đám mây và AI doanh nghiệp, còn Meta và Amazon đều được kỳ vọng hưởng lợi từ tự động hóa và quảng cáo AI.
Nhưng ở tầng dưới, hàng nghìn cổ phiếu khác lại không có cùng vận may đó. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ đang chịu áp lực từ lãi suất cao, chi phí vay vốn đắt đỏ và nhu cầu tiêu dùng chậm lại. Không ít cổ phiếu đã âm thầm giảm trong nhiều tháng dù các chỉ số chính vẫn tăng mạnh.
TheStreet cho rằng đây là lý do khiến rất nhiều nhà đầu tư cá nhân cảm thấy “lạc lõng” trong thị trường hiện nay. Họ nhìn thấy tin tức nói rằng S&P 500 đang ở đỉnh lịch sử, nhưng danh mục đầu tư của họ lại không tăng tương ứng. Những nhà đầu tư đa dạng hóa danh mục theo kiểu truyền thống, phân bổ nhiều ngành nghề để giảm rủi ro đang bị tụt lại phía sau so với những người tập trung mạnh vào vài cổ phiếu công nghệ lớn.
Đây là một hiện tượng rất đặc biệt về mặt tâm lý thị trường.
Trong các chu kỳ tăng giá thông thường, đà tăng thường lan rộng sang nhiều nhóm ngành khác nhau như tài chính, công nghiệp, tiêu dùng và năng lượng. Nhưng ở giai đoạn hiện nay, sức mạnh chủ yếu tập trung vào AI và công nghệ. Điều đó khiến nhiều nhà đầu tư bắt đầu nghi ngờ liệu đây có thực sự là một thị trường tăng bền vững hay không.
TheStreet cảnh báo rằng sự phân hóa này không thể kéo dài mãi mãi. Cuối cùng, thị trường sẽ phải “giải quyết” sự chênh lệch hiện tại theo một trong hai cách. Kịch bản tích cực là phần lớn cổ phiếu còn lại bắt đầu hồi phục, giúp độ rộng thị trường cải thiện và xác nhận đà tăng của các chỉ số. Nhưng cũng có kịch bản tiêu cực hơn: nhóm cổ phiếu dẫn dắt như Nvidia hoặc Microsoft suy yếu, kéo toàn bộ thị trường điều chỉnh xuống gần hơn với thực tế của phần lớn cổ phiếu còn lại.
Đây cũng là lý do ngày càng nhiều chuyên gia nói về “rủi ro mong manh” của thị trường hiện nay. Khi toàn bộ đà tăng phụ thuộc quá lớn vào một nhóm nhỏ cổ phiếu, bất kỳ cú điều chỉnh nào ở nhóm đó cũng có thể gây tác động rất mạnh lên chỉ số chung.
Tuy nhiên, không phải mọi tín hiệu đều hoàn toàn tiêu cực.
Một số chiến lược gia cho rằng thị trường hiện nay khác với bong bóng dot-com năm 2000. Điểm khác biệt lớn nhất là các công ty công nghệ dẫn dắt hiện tại đều có lợi nhuận thực, dòng tiền cực mạnh và vị thế gần như độc quyền trong lĩnh vực của họ. Nvidia hay Microsoft không phải những công ty chỉ sống bằng kỳ vọng tương lai, mà đã tạo ra doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi quý. Điều đó khiến dòng tiền tiếp tục chấp nhận định giá rất cao cho nhóm cổ phiếu AI.
Dẫu vậy, các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng thị trường đang trở nên ngày càng nhạy cảm với kết quả kinh doanh của nhóm Big Tech. Nếu một vài cái tên lớn gây thất vọng về doanh thu hoặc triển vọng AI, tâm lý thị trường có thể đảo chiều rất nhanh.
Một yếu tố khác đang góp phần làm thị trường méo mó là dòng tiền tổ chức tiếp tục ưu tiên cổ phiếu Mỹ thay vì mở rộng sang các khu vực khác. Nhà đầu tư tổ chức đã có gần sáu tháng liên tục mua vào cổ phiếu Mỹ, đặc biệt tập trung vào các doanh nghiệp được xem là có tăng trưởng lợi nhuận ổn định nhất.
Điều đó khiến thị trường Mỹ ngày càng phụ thuộc vào một số ít “siêu cổ phiếu”.
Trong ngắn hạn, xu hướng chính của chứng khoán Mỹ vẫn là tăng, đặc biệt khi AI còn tiếp tục thu hút dòng tiền khổng lồ. Nhưng các tín hiệu nội tại hiện tại đang cho thấy bức tranh thực tế không khỏe mạnh như vẻ ngoài của các chỉ số.
Bài học quan trọng nhất từ giai đoạn hiện nay là nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào S&P 500 hay Nasdaq để đánh giá toàn bộ thị trường. Một chỉ số lập đỉnh chưa chắc đồng nghĩa phần lớn cổ phiếu đều đang tăng tốt. Khi hơn một nửa cổ phiếu vẫn giao dịch dưới đường trung bình 200 ngày, điều đó cho thấy đà tăng hiện tại đang thiếu sự lan tỏa cần thiết để tạo nên một thị trường thực sự bền vững.



