Nhìn vào chỉ số S&P 500, thị trường chứng khoán Mỹ dường như vẫn đang rất ổn định. Chỉ số này chỉ cách vùng đỉnh lịch sử một khoảng không đáng kể, bất chấp lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đã tăng mạnh trong mùa hè và tháng 9 vừa qua.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào bên trong thị trường, bức tranh lại hoàn toàn khác.
Rất nhiều cổ phiếu đang giảm giá, nhóm vốn hóa nhỏ và vừa chịu áp lực đáng kể, trong khi phần lớn mức tăng của các chỉ số lớn lại được duy trì nhờ một nhóm tương đối nhỏ các cổ phiếu công nghệ và trí tuệ nhân tạo.
Các nhà phân tích gọi hiện tượng này là “bad breadth” – độ rộng thị trường suy yếu. Đây là tình trạng chỉ số chung vẫn có vẻ khỏe mạnh nhưng ngày càng ít cổ phiếu thực sự tham gia vào đà tăng.
S&P 500 gần đỉnh nhưng phần lớn cổ phiếu lại đang gặp khó
Tháng 9 kết thúc với một diễn biến khá đặc biệt. S&P 500 chỉ ghi nhận mức giảm khiêm tốn trong tháng, cho thấy chỉ số này dường như đã hấp thụ được cú sốc từ lợi suất trái phiếu tăng cao.
Thông thường, lợi suất trái phiếu tăng sẽ tạo áp lực lên cổ phiếu. Khi trái phiếu chính phủ mang lại mức sinh lời cao hơn, định giá của cổ phiếu – đặc biệt là những cổ phiếu có dòng tiền kỳ vọng nằm xa trong tương lai – có thể trở nên kém hấp dẫn hơn.
Thế nhưng lần này, S&P 500 vẫn giữ được phần lớn thành quả.
Vấn đề nằm ở chỗ diễn biến đó không phản ánh tình trạng của toàn bộ thị trường.
Các chỉ số vốn hóa nhỏ và vừa như Russell 2000 và S&P MidCap 400 đã chịu áp lực mạnh. Trong S&P 500, một số lượng đáng kể cổ phiếu cũng đã bước vào vùng điều chỉnh, được định nghĩa là giảm ít nhất 10% so với mức đỉnh gần nhất.
Đáng chú ý hơn, trong tháng 9, công nghệ là nhóm ngành duy nhất trong S&P 500 kết thúc tháng với mức tăng.
Điều này cho thấy sức mạnh của thị trường đang ngày càng tập trung vào một số lĩnh vực nhất định thay vì lan tỏa rộng khắp.
Khoảng cách giữa S&P 500 và cổ phiếu trung vị ngày càng lớn
Một trong những cách rõ nhất để nhìn thấy sự bất thường này là so sánh S&P 500 theo vốn hóa với phiên bản S&P 500 tính trọng số ngang.
Trong S&P 500 thông thường, những doanh nghiệp có vốn hóa lớn được phân bổ tỷ trọng cao hơn. Điều này có nghĩa là chỉ cần một số công ty khổng lồ tăng mạnh, toàn bộ chỉ số vẫn có thể duy trì ở mức cao ngay cả khi hàng trăm cổ phiếu khác giảm.
Ngược lại, S&P 500 Equal Weight phân bổ tỷ trọng gần như ngang nhau cho các thành viên. Vì vậy, chỉ số này phản ánh sát hơn diễn biến của một cổ phiếu “trung vị” trong nhóm S&P 500.
Theo dữ liệu được Dow Jones Market Data dẫn trong bài phân tích, khoảng cách giữa ETF theo S&P 500 thông thường và ETF theo phiên bản trọng số ngang đã mở rộng tới một trong những mức lớn nhất kể từ đầu những năm 2000.
Trong khi S&P 500 vẫn sát đỉnh, S&P 500 Equal Weight đã thấp hơn khoảng 6% so với mức cao thiết lập trong tháng trước.
Nói cách khác, chỉ số vẫn khỏe không có nghĩa là phần lớn cổ phiếu đang khỏe.
Scott Brown, nhà sáng lập Brown Technical Insights, cho rằng nhóm công nghệ đang chống đỡ cho thị trường trong khi nhiều phần còn lại đang suy yếu. Theo ông, điều này có thể khiến bức tranh thực tế của thị trường bị che khuất nếu nhà đầu tư chỉ nhìn vào các chỉ số lớn.
Cổ phiếu trung vị có thể lập chuỗi giảm dài nhất nhiều năm
Một tín hiệu khác cũng đáng chú ý đến từ Invesco S&P 500 Equal Weight ETF, mã RSP.
ETF này đã tăng nhẹ trong phiên 1/10 nhưng vẫn đứng trước khả năng ghi nhận tuần giảm thứ bảy liên tiếp.
Nếu xảy ra, đây sẽ là chuỗi giảm dài nhất của nhóm cổ phiếu trung vị trong S&P 500 kể từ tháng 5/2022 – thời điểm thị trường đang chịu sức ép từ chu kỳ tăng lãi suất mạnh của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
Nếu kéo dài sang tuần thứ tám, chuỗi giảm của RSP sẽ trở thành dài nhất kể từ khi dữ liệu của quỹ bắt đầu được theo dõi vào năm 2003.
Đây là điểm đáng chú ý bởi một thị trường tăng trưởng lành mạnh thường có sự tham gia của nhiều nhóm cổ phiếu khác nhau. Khi chỉ một nhóm nhỏ liên tục đi lên trong khi phần lớn thị trường đi xuống, độ rộng bắt đầu trở thành một vấn đề.
Số cổ phiếu lập đáy mới vượt số lập đỉnh trong nhiều tuần
Một chỉ báo khác cho thấy sự suy yếu bên trong thị trường là số lượng cổ phiếu trên sàn New York Stock Exchange lập đáy mới trong 52 tuần so với số cổ phiếu lập đỉnh mới.
Tính đến cuối phiên 30/9, số cổ phiếu NYSE thiết lập mức thấp mới trong 52 tuần đã vượt số cổ phiếu lập mức cao mới trong 23 phiên liên tiếp.
Đây là chuỗi dài nhất kể từ tháng 10/2023.
Điều đáng chú ý là bối cảnh hiện nay khác khá nhiều so với thời điểm đó. Năm 2023, S&P 500 cũng chịu áp lực mạnh khi lợi suất trái phiếu tăng trong các tháng 8, 9 và 10.
Nhưng hiện tại, bản thân chỉ số S&P 500 vẫn đang thể hiện khả năng chống chịu tốt hơn rất nhiều.
Sự chênh lệch này chính là lý do các nhà phân tích kỹ thuật đặc biệt chú ý đến độ rộng thị trường.
Đường advance-decline cũng đang phát tín hiệu yếu
Một chỉ báo quan trọng khác là NYSE advance-decline line, đo lường sự chênh lệch giữa số cổ phiếu tăng và số cổ phiếu giảm.
Khi đường này đi xuống, điều đó cho thấy số lượng cổ phiếu giảm đang chiếm ưu thế.
Vấn đề là trong khi S&P 500 vẫn dao động gần mức cao kỷ lục, đường advance-decline lại cho thấy phần đông cổ phiếu trên NYSE đang không tham gia vào sức mạnh của chỉ số.
Đây là một ví dụ điển hình cho việc chỉ số vốn hóa có thể tạo ra cảm giác thị trường khỏe mạnh hơn thực tế.
Lợi suất trái phiếu đang làm suy yếu nhóm vốn hóa nhỏ
Sự phân hóa cũng thể hiện rất rõ khi so sánh cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn với nhóm vốn hóa nhỏ.
Jonathan Krinsky, chiến lược gia kỹ thuật tại BTIG, đã chỉ ra mối quan hệ giữa lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài và khoảng cách giữa Nasdaq-100 với Russell 2000.
Khi lợi suất trái phiếu tăng trong mùa hè, tỷ lệ giữa ETF QQQ – đại diện cho Nasdaq-100 – và IWM – đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ Russell 2000 – cũng tăng.
Điều này phản ánh một vấn đề cơ bản: chi phí vốn cao thường gây áp lực lớn hơn đối với các doanh nghiệp nhỏ.
Các công ty vốn hóa nhỏ thường phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn bên ngoài và có ít dư địa tài chính hơn những tập đoàn công nghệ khổng lồ. Khi lãi suất và lợi suất trái phiếu tăng, chi phí vay vốn trở nên đắt đỏ hơn và có thể ảnh hưởng trực tiếp tới triển vọng lợi nhuận.
Krinsky cho rằng nếu lợi suất trái phiếu bất ngờ giảm mạnh, nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ có thể phản ứng rất nhanh theo hướng tích cực.
Khoảng 80% cổ phiếu S&P 500 nằm dưới đường trung bình 50 ngày
Một trong những tín hiệu đáng chú ý nhất đến từ các đường trung bình động.
Khoảng 80% cổ phiếu thuộc S&P 500 gần đây giao dịch dưới đường trung bình động 50 ngày. Đây là tỷ lệ chưa từng xuất hiện kể từ tháng 3, thời điểm thị trường trải qua một đợt bán tháo liên quan đến xung đột Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz.
Đồng thời, khoảng 60% cổ phiếu trong S&P 500 nằm dưới đường trung bình động 200 ngày – mức chưa xuất hiện kể từ đợt biến động do chính sách thuế quan hồi tháng 4/2025.
Điều đáng chú ý là ở cả hai thời điểm trước đó, S&P 500 đều nằm thấp hơn đáng kể so với các mức đỉnh gần nhất. Còn hiện nay, chỉ số lại đang ở gần vùng cao lịch sử.
Đó chính là nghịch lý lớn nhất của thị trường hiện tại.
Thị trường quý IV sẽ đi theo hướng nào?
Sự suy yếu của độ rộng thị trường có thể dẫn tới hai kịch bản hoàn toàn khác nhau.
Một khả năng là lợi suất trái phiếu hạ nhiệt, áp lực trên thị trường vốn giảm xuống và dòng tiền bắt đầu quay trở lại những nhóm cổ phiếu đã bị bỏ lại phía sau. Trong trường hợp đó, nhóm vốn hóa nhỏ và các cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất có thể phục hồi đáng kể.
Kịch bản còn lại là nhóm cổ phiếu công nghệ và AI đang chống đỡ cho S&P 500 cũng bắt đầu suy yếu.
Những cổ phiếu lớn như Meta và Microsoft đã có mức tăng đủ mạnh để bù đắp phần nào sự suy yếu của các nhóm khác. Nhưng nếu dòng tiền bắt đầu rời khỏi nhóm AI, lợi thế hiện tại của S&P 500 có thể nhanh chóng thu hẹp.
Jonathan Krinsky gọi đây là câu hỏi quan trọng nhất đối với thị trường trong giai đoạn hiện nay. Ông cũng lưu ý rằng độ rộng đã yếu không có nghĩa là nó không thể tiếp tục yếu hơn.
Điều cần theo dõi trong quý IV vì thế không chỉ là S&P 500 đang ở đâu, mà còn là bao nhiêu cổ phiếu thực sự đang cùng tham gia vào xu hướng đó.
Một chỉ số có thể tiếp tục lập hoặc tiến sát kỷ lục trong khi phần lớn cổ phiếu bên trong suy yếu. Nhưng khi khoảng cách giữa hai bức tranh ngày càng lớn, nhà đầu tư sẽ cần quan tâm nhiều hơn đến độ rộng thị trường, lợi suất trái phiếu và khả năng duy trì sức mạnh của nhóm cổ phiếu công nghệ.
Bởi phía sau một S&P 500 tưởng như bình ổn có thể đang tồn tại một thị trường phân hóa sâu sắc hơn rất nhiều.



